• آثار معنوی ثبت شده:

    اذان شیخ محمد آقاتی: به شماره 197 در تاريخ 29/6/1390 در فهرست آثار ملی به ثبت رسید.
     

    زندگينامه شيخ محمد آقاتي

    محمد آقاتي در سال 1304 ش. در روستاي كاهو از توابع گلمكان شهرستان چناران ديده به جهان گشود. وي در خانواده اي به دنيا آمد كه دوستدار اهل بيت و ائمه ي اطهار و قرآن كريم بودند به همين مناسبت محمد نيز از كودكي به قرآن و اهل بيت عشق مي ورزيد. در سن شانزده سالگي به قصد تحصيل علوم ديني يادگيري مناجات در مدرسه نواب واقع در جوار حرم مطهر حضرت رضا (ع)، به مشهد مقدس هجرت كردو در محله نوغان، كوچه « مسجدهفت در» در منزل برادرش آقاعلي متوطن گرديد. سال هاي اوليه اقامت در مشهد علاوه بر فراگيري علوم ديني، در مسجد سلطاني نیز تدريس قرآن داشت. زماني كه طلبه بود در ماه مبارك رمضان به خانه پدري اش در روستاي كاهو براي ديدار والدين و كار كشاورزي مي آمد، در پشت بام حسينيه آنجا مناجات و دعا مي خواند و اذان مي گفت. او براي فراگيري نواي اذان استادي نداشت وصدايش خدادادي بود.
    در يكي از شب های سال 1320 ش. كه محمد آقاتي بر بالاي پشت بام حسينيه بود، طاهري توليت مسجد گوهر شادنيز در اين روستا حضور داشت، با شنيدن لحن خوش و شيواي اذان و مناجات محمدآقاتي، به او پيغام مي دهد كه به شيخ بگوئيد فردا به مسجد گوهرشاد بيايد. اينگونه دست تقدير رقم خورد تا او در مسجدجامع گوهرشاد به سمت موذن اوقات نمازصبح، ظهر و مغرب را اذان بگويد. همچنين در شب هاي جمعه در فضاي ملکوتی مسجدجامع شب خواني مي كرد و اين در حالي بود كه هنوز مسجدگوهرشاد بلندگو نداشت و تنها صوت و تلاوت روحانی اذان شيخ محمدآقاتي بود كه از بالاي گلدسته هاي مسجدگوهرشاد در حرم مطهر امام هشتم(ع) طنين انداز مي گرديد. به اين ترتيب مرحوم آقاتي به سنت موذن هاي حريم رضوي اذان دل انگيزي را براي اين فضاي معنوي خلق كرد.
    آقاتي هفت سال بعد در سال 1327 شمسي به تهران رفت و زماني كه ناظم زاده متولي مسجدامام(ره) بود، موذن آن مكان معنوي شد. در همان سال اولين اذان معروف خود را در سه نوبت در راديو تهران ضبط و لحن خوش اذان را با صدايي ماندگار ثبت نمود. همچنين پس از اينكه حاج علي بهاري در آغاز دهه چهل به دليل مسئوليت حجاج از ادامه همكاري با راديو انصراف داد، با خروج ايشان از راديو، شيخ محمدآقاتي برنامه اذان بهاري را ادامه داد. به گواه دوستان و نزديكانش بوي‍ژه حاج علي اصغرافخمي كه از 13 سالگي موذن حرم مطهربوده و يكي از پيشكسوتان جامعه قرآني كشور و از جمله داوران مسابقات قرآني است مي گويد صداي آقاتي راجزء بهترين صداها مي دانم. زيرا صدايش خيلي شبيه به صوت آقاتي بود..
    از نگاه ديگران او انساني ساده زيست، مردم دار، متعهد به انقلاب، اهل علم و دوستدار اهل بيت (ع) بوده و از نظر صدا و زيبايي كلام، سرآمد خوانندگان مذهبي به شمارمي آمد. سرانجام وي در سال 1372 ش. دارفاني راوداع گفت و در قطعه 91 آرامستان بهشت زهرا روي در نقاب خاك كشيد.....

     

    ويژگي هاي منحصر به فرد اذان شيخ محمد آقاتي
    اذان معروف و ملکوتی شیخ محمدآقاتی از نظر دستگاه های موسیقی با استادی و مهارت خاص در مايه اي از « دستگاه شور » به نام بيات ترك اجرا گردیده است. (دستگاه شور را مادر آوازهاي موسيقي ايراني یاام النغمات نام نهاده اند و علت آن هم وجود آهنگ هاي متنوع مناطق مختلف ايران در اين دستگاه مي باشد). آواز بيات ترك يكي از ملحقات شور مي باشد كه به دليل گام هاي متنوع و والراسيون هاي گوناگون در لحن، بعضي از اساتيد آن را يك دستگاه با تتراكورد ويژه خود مي دانند. اين دستگاه قالب مناسبي براي مناجات خواني، مناقب خواني، اذكار و ادعيه عرفاني مي باشد كه مرحوم آقاتي با شناخت كامل از قابليت هاي اين دستگاه براي اولين بار اذان را در اين دستگاه خوانده است. وي اين اذان را در سال 1327 ش. اجراء نمود كه پس از گذشت بيش از 8 سال مرحوم موذن زاده با الگوپذيري از شيوه مرحوم آقاتي اذان معروف خود را در يك گام بالاتر و در همان دستگاه اجراء نمود. يكي از مهم ترين ويژگي هاي منحصربفرد اذان مرحوم آقاتي فرود آمدن صداي خود در انتهاي اذان در درآمد شورمي باشد. به نحوي كه ايشان لااله الا الله انتهاي اذان را در مرتبه دوم در قالب درآمد شور به پايان مي رساند. يعني اگر شروع و متن اذان در بيات ترك اجراء گرديده، صداي خود را در انتها به خواستگاه اوليه كه همان درآمد شوراست مي رساند و اذان را در همان درآمد شور خاتمه مي دهد. به اين ترتيب اذان ايشان داراي يك حسن مطلع و حسن ختام مي باشد. تا واژه های مناجات گونه ای كه بر جان مي‌نشيند و با عبارت اعظم « سبحان الله والحمدلله ولااله الاالله والله اکبر » آغاز گردیده، نوازشگر روح مسلمانان نمازگزار به هنگامه لحظات برپایی نمازدر صفوف طولانی مساجد، اماکن متبرکه و خانه های یکایک ایرانیان باشد.
    2.حاج علي اصغر افخمي كه خود از 13 سالگي موذن حرم مطهر بوده و يكي از پيشكسوتان جامعه قرآني كشور و از جمله داوران مسابقات قرآني است و همچنین صدايش خيلي شبيه به صوت آقاتي است در خاطرات خود از شیخ محمد آقاتی مي گويد صداي او را جزء بهترين صداها مي دانم.
    3- شیخ محمدآقاتی اولین اذان خود را در سال 1320 ش در مسجد جامع گوهرشاد و اولین اذان ضبط شده و معروف خود را در استودیو رادیو در سال 1327 ش. گفت. در حالی که مؤذنين معروفی، از جمله رحيم مؤذن‌زاده اردبيلي که اذانش ثبت آثار معنوی کشور می باشد، در سن سی سالگي يعني در سال 1334 ش. اذان معروفش را گفت.
    4- عطاءالله اميدوار معمار، شهرساز، نقاش و موسيقيدان به اذان‌گويي در دستگاه‌هاي مختلف موسيقي پرداخته است البته او بر خلاف ديگران كه تنها در بيات ترك اذان گفته‌اند تجربه‌هايي را در دستگاه‌هاي نوا، همايون و چهارگاه انجام داده به طوري كه با استناد به شيوه هاي آوازي در اين دستگاه ها اذان گفته است. اذان شیخ محمد آقاتی نیز از انواع اذانی است که در دستگاه های مختلف گفته شده در صورتی که اذان گویی موذنینی همچون رحیم موذن زاده اردبیلی فقط در قالب یک دستگاه (بیات ترک) درگوشه روح الارواح ثبت و ضبط شده است.
    5- اذان شیخ محمد آقاتی، دستمایه ای از اذان ها، مداحی و تعزیه خوانی را به نحوی از انحاء این سنت و ریشه هویتی را در خود محفوظ داشته و اهمیت آن در یک مورد انتقال همین ارزش های مذهبی پیشین به نسل های بعدی است که در اذان معروف و دلنشین وی این امر محقق گردیده است.
     

     

سایر شهرستان ها
تمامی حقوق این پورتال متعلق است به اداره کل میراث فرهنگی ، صنایع دستی و گردشگری استان خراسان رضوی مجری پورتال : شرکت داده پردازی پویان ابتکار شرق